Wat is dyslexie? Uitleg voor volwassenen en werk

De kern: lezen en spellen vragen blijvend extra moeite

Dyslexie houdt verband met ernstige, hardnekkige problemen met lezen en/of spellen. Vooral het vlot en nauwkeurig lezen van woorden en het spellen kunnen lastig blijven. Hoe dat merkbaar is, verschilt per persoon. De Nederlandse omschrijving staat bij Dyslexie Centraal.

Ook de internationale Delphi-definitie uit 2025 benadrukt leesvloeiendheid en spelling, verschillen in ernst en de invloed van meerdere factoren. Dyslexie laat zich dus niet terugbrengen tot één oorzaak of één manier van denken. Zie de toelichting van de British Dyslexia Association.

Ik ben Paul Gommans. Als coach help ik je onderzoeken wat je in concrete situaties nodig hebt. Hieronder verbind ik de algemene uitleg aan vragen die je op het werk kunt tegenkomen.

Hoe kun je dyslexie op het werk ervaren?

Een diagnose vertelt niet precies hoe jouw werkdag eruitziet. Misschien gaat vakinhoudelijk overleg je goed af, terwijl het lezen van stukken of schrijven van een verslag veel tijd kost. Mogelijke situaties om te bespreken zijn:

• Je moet stukken meerdere keren lezen voordat je ermee aan de slag kunt.
• Je besteedt veel tijd aan spellingcontrole in e-mails.
• Een schrijftakenlijst groeit, omdat het beginnen aan een tekst lastig is.
• Je hebt na een dag met veel leeswerk weinig energie over.
• Je wilt uitleggen waarom een andere vorm van instructie je zou helpen.

Deze voorbeelden zijn geen diagnostische checklist. Ze kunnen ook andere oorzaken hebben. Niet iedereen met dyslexie herkent zich erin en niet elke moeilijkheid die je ervaart komt door dyslexie.

Wat kun je praktisch onderzoeken?

Ik kijk graag naar een echte taak uit jouw dagelijks werk. Wat moet er gebeuren, hoeveel tijd is er en welke stap vraagt de meeste inspanning? Van daaruit kun je een aanpassing proberen:

• Bij lezen: eerst het doel bepalen, informatie opdelen of tekst laten voorlezen.
• Bij schrijven: beginnen met kernpunten, een vaste indeling gebruiken of je gedachten eerst inspreken.
• Bij overleg: vooraf een agenda vragen en besluiten achteraf kort laten bevestigen.
• Bij werkafspraken: bespreken welke uitleg, voorbereidingstijd of controle nodig is.

Dit zijn mogelijkheden om te verkennen, geen bewezen oplossing voor iedere persoon. Controleer de inhoud van automatisch gemaakte teksten altijd zelf en gebruik hulpmiddelen volgens de afspraken van je organisatie.

Dyslexie is niet hetzelfde als beelddenken

Het woord beelddenken wordt gebruikt voor een voorkeur voor denken met beelden. Dat is geen definitie van dyslexie. Ik leid uit dyslexie niet af dat iemand automatisch visueel denkt, creatief is of een bepaald talent heeft. Je sterke kanten onderzoek ik met je aan de hand van wat je doet en ervaart.

En als er ook ADHD, autisme of hoogbegaafdheid speelt?

Dyslexie kan samen voorkomen met andere kenmerken of diagnoses. Dat vraagt aandacht voor jouw hele situatie, zonder alles aan één verklaring toe te schrijven. ADD is een oudere benaming voor ADHD met een overwegend onoplettende presentatie. Lees op de pagina dyslexie en combinaties meer over ADHD, autisme, hoogbegaafdheid en het samengaan daarvan.